Column

Kenniscentra beter af in Graduate Schools - Peter van 't Riet - 2008
Column in de Hogeschoolkrant van Windesheim (15 oktober 2008) en bij LICTO-Nieuwsbrief 17 (18 november 2008).

Kenniscentra moeten geen onderdeel worden van de huidige Schools, vindt Peter van ’t Riet. De lector pleit voor de oprichting van aparte Graduate Schools, waarin lectoraten, onderzoekers en masteropleidingen samenwerken.

Een onderwijsinnovatie waar Windesheim middenin zit, is de ontwikkeling van hogescholen tot Kenniscentra. Die vernieuwing van het hbo werd begin deze eeuw ingezet. In 2001 verschenen de eerste lectoren met hun praktijkgerichte onderzoek. Sindsdien worstelen alle hogescholen met de lectorale opdracht, de verhouding van lectoren tot de opleidingen en met het soms eigenzinnige optreden van deze professionals. Lectoraten moeten sterk vernieuwend bezig zijn. Zij ontwikkelen nieuwe kennis door middel van onderzoek, dragen bij aan de ontwikkeling van onderwijs; leiden docenten op tot onderzoeker en wisselen kennis uit met bedrijven en organisaties buiten de hogeschool. Dat verdraagt zich niet altijd met de beheersmatige bedrijfscultuur die de hogescholen sinds de jaren ’90 hebben ontwikkeld.

In de jaren ’90 zijn we druk bezig geweest al onze processen op orde te krijgen. Ik heb daar con amore aan meegewerkt. Er ontstond een beheersmatige bedrijfscultuur met regels en standaardservices voor iedereen. In die tijd allemaal prima om de wildgroei van de jaren ’70 en ’80 te bedwingen. Maar nu leven we in de jaren ’00 en moeten we met sommige dingen opnieuw beginnen. Lectoraten en onderzoek zijn daar voorbeelden van, evenals de professionele (beroepsgerichte) masters die sinds 2002 de post-HBO-opleidingen gingen vervangen.

Lectoraten, onderzoek en masteropleidingen zijn een innovatief avontuur. Zij vereisen een andere, veel flexibeler bedrijfscultuur dan die van de bacheloropleidingen, die sterk is gericht op de beheersing van grote studentenstromen. Daarom pleit ik ervoor het hoger onderwijs te organiseren in Undergraduate en Graduate Schools. Universiteiten zijn hier al mee bezig. Undergraduate Schools richten zich op het bacheloronderwijs. Zij worden gekenmerkt door beheer van veel studenten, cursussen en standaarddienstverlening. Zij vernieuwen zich stapsgewijs. Graduate Schools daarentegen richten zich op masteropleidingen, lectoraten, kenniskringen, kennisontwikkeling, onderzoeksprogramma’s, promovendi, seminars, symposia etc. Hun innovatie is vaak sprongsgewijs. Zij moeten gebruik kunnen maken van flexibele dienstverlening. Zij netwerken met bedrijven en instellingen in de omgeving, en natuurlijk ook met de Undergraduate Schools.

In de opleiding van bachelors moet vanzelfsprekend meer aandacht komen voor onderzoek. Maar het misverstand bestaat dat onderzoek door en voor bachelorstudenten, het onderzoek zou kunnen zijn waarmee Windesheim zich als Kenniscentrum op de kaart kan zetten. In geen enkele universiteit leeft die gedachte. Waarom dan wel in de hogeschool? Windesheim staat dus met de ontwikkeling van zijn Kenniscentra op een kruispunt van wegen. Drukken we de Kenniscentra de huidige Schools in? Dan zullen ze met moeite het bachelorniveau kunnen ontstijgen. Of maken we er Graduate Schools van die hun eigen ontwikkeling kunnen doormaken om te kunnen excelleren op master en doctorate niveau? En excelleren, dat wil toch elk College van Bestuur tegenwoordig?!

Peter van ’t Riet is vorige week geïnstalleerd als lector ict & onderwijsinnovatie. Eerder was hij o.a. directeur van het Centrum voor Innovatie en Kenniscirculatie (CIK) en eindredacteur van de Windesheim Onderwijs Standaarden (WOS).