Column

X equals Open Sores - Frank Boterenbrood - 2008
Column bij de Nieuwsbrief LICTO nr. 13

Standaardisatie is belangrijk in ons leven. Zonder dat we het beseffen, is alles wat we om ons heen zien gestandaardiseerd. Meubilair bijvoorbeeld heeft standaardafmetingen. Als dat niet het geval was, konden we er niet op zitten, of zou de bank niet door de deuropening gaan. En die deuropening is - uiteraard - ook gestandaardiseerd! Is het je wel eens opgevallen, dat de bakstenen waarmee toch zo'n grote diversiteit aan bouwvormen mogelijk is zelf ook gestandaardiseerd zijn? En uiteraard hoeven we ons in de hifi winkel geen zorgen te maken of onze fonkelnieuwe versterker wel goed zal aansluiten op het elektriciteitsnet: standaardisatie!

Zelfs ons meetsysteem is gestandaardiseerd. De eenheid van massa is gram, de eenheid van afstand is meter, de eenheid van tijd is seconde, de eenheid van temperatuur is Kelvin (Celcius mag ook). De rest is afgeleid: snelheid is afstand gedeeld door tijd, versnelling is verschil in snelheid per platte seconde, kracht is massa maal versnelling, arbeid is kracht maal afstand, vermogen is kracht maal snelheid, oppervlakte is platte afstand, inhoud is kubieke afstand (liter wordt gedoogd), druk is kracht gedeeld door oppervlakte. Koppel is kracht maal arm. Kind kan de was doen!

Er is over de schoonheid van dit metrische systeem overigens een diep verschil van mening tussen de Angelsaksischen en de rest van de wereld. Iedereen die wel eens een Engelse of Amerikaanse wagen in bezit gehad heeft, kan hier over meepraten. Om toch de garagerekening te beperken en af en toe ook zelf te kunnen rijden is het verstandig om over een smeerput en sleutelset te beschikken. Waarbij onmiddellijk het interessante fenomeen van dat andere maatsysteem zich openbaart. Gemeten wordt er plots in inches, feet, yards en miles, gewogen in - jawel! - stones en pounds (waarmee je soms ook kunt betalen), kracht en vermogen worden uitgedrukt in poundfeets en horsepowers. Onderdelen als schroefjes kun je niet bij de ijzerwarenzaak-op-de-hoek kopen, want uiteraard zijn deze niet van het metrische soort. De metrische sleutelset kan weggezet worden. Er is een compleet andere, net iets anders bemeten set van sleutels en tangen vereist. Kortom, de moraal is hopelijk duidelijk. Wil je de vrijheid hebben om te kunnen uitwisselen, kies dan een goed doortimmerde standaard en hou je daar dan ook ijzerenheinig aan. Standaardisatie is vrijheid. Interessant is natuurlijk dat in het relatief jonge vak van informatica deze discussie op dit moment ook in alle hevigheid woedt. Op het gebied van ICT infrastructuur (de spullenboel zeg maar) speelt de X een geheimzinnige rol.

Het begon allemaal met Unix, een besturingssysteem voor computers, ontwikkeld in de academische wereld in het begin van de 70-er jaren. Let op de X in Unix. Wikipedia mag dan wel een eigen verklaring voor de naam Unix geven, maar ik vermoed toch een diepere betekenis. Zeker gelet op het feit dat Unix bedoeld was om op zo'n beetje elke computer te kunnen werken, doet mij vermoeden dat de X toch wel een heel klein beetje voor 'Cross-Platform' (geschikt voor iedere computer) stond, Universal Cross Platform zeg maar. Iets wat begin jaren 80 werd voortgezet in het product XWindows, een grafisch systeem waardoor Unix ook bruikbaar werd voor gewone mensen. Geen wonder dat Microsoft een decennium later de X ook graag claimde voor Windows XP. Helaas wilde dat niet zeggen, dat daarmee X ook nog stond voor Universeel, maar wel voor standaard! Nu de hardware en software bezig zijn zich aan de leveranciersklem, waarin de ICT zich gedurende de afgelopen donkere middeleeuwen heeft bevonden, te ontworstelen, verschuift de aandacht zich VAN de hardware NAAR de informatie. En ook hier duikt de X weer op. Dit keer in de vorm van XML: eXtensible Mark-up Language. Een uitbreidbare taal die in staat is informatie te classificeren (i.e. Mark-up).

De gedachte achter XML is, dat computersystemen in staat zijn informatie op zelfstandige wijze met elkaar uit te wisselen. De Mark-up technologie helpt de computersystemen deze informatie ook daadwerkelijk te begrijpen. Voor zover een computer iets begrijpen kan, natuurlijk. De standaardisatie betreft daarmee niet langer alleen de techniek. Zij heeft zich gewaagd het domein van de bedrijfsvoering te betreden. Dit vanuit de gedachte dat, wanneer organisaties daadwerkelijk de vrijheid willen hebben om mee te bewegen op de golven van de markt, niet alleen de gebruikte technologie gestandaardiseerd moet worden maar vooral ook de informatie zelf. Verbazingwekkend wellicht, maar hier zien we vooral open source initiatieven baanbrekend werk verzetten. Wat is dat eigenlijk, open source?

Open source is een benaming voor alles wat een gemeenschappelijk ontwikkeld eigendom is. Dit in tegenstelling tot spullenboel die door een onderneming wordt ontwikkeld en daarmee alleen bij deze onderneming gekocht kan worden. Kenmerk van open source is, dat de bron (source) van het product voor iedereen beschikbaar is (open) en dat iedereen er aan kan sleutelen. En dat kan alleen - u voelt hem al - als zij gebaseerd is op duidelijke standaarden. Standaarden waar elke individuele geniale ontwikkelaar zich aan dient te houden. EN zich overigens ook graag aan houdt, omdat anders zijn/haar noeste werk gewoonweg niet toegepast gaat worden! Standaardisatie is iets waar leveranciers van 'gesloten source' software van nature minder trek in hebben. Immers, als mijn software hetzelfde doet als dat van de concurrent (immers standaard), wat is dan nog onderscheidend?

Dus, open source, als dat ergens in uitblinkt, dan is het in het ondersteunen van standaards. Standaards op het gebied van informatiebeheer en informatieuitwisseling Standaards die we hard nodig hebben. Toch staat menig directeur rekencentrum niet direct te juichen bij de open source initiatieven die nu in grote getale beschikbaar zijn. Als open source van iedereen is, wie is dan aanspreekbaar? Wat te doen bij fouten in het systeem? Wie lost de problemen snel op? Wie helpt mij bij invoering, testen en opleiding? Kortom er zijn nog wat losse eindjes - open sores zo gezegd. Echter, nu zijn wij met onze organisaties zelf aan zet. We hoeven niet te wachten en kunnen het zeker niet aan anderen overlaten om ONZE informatie te standaardiseren. Dat moeten we toch echt zelf doen! Dat wordt wel spannend. Want een standaard is pas een standaard als die door meer partijen gebruikt wordt dan alleen onszelf. En misschien moeten we ons idee over hoe onze eigen baksteen er uitziet, wel bijstellen. Immers met bakstenen van verschillende makelij is het kwaad kathedralen bouwen. Standaardisatie is niet polderen. Standaardisatie is loslaten.